Bu inceleme son kısımda belirtilen mevcut kaynaklar ışığında bir sanat eserinin dahilindeki kurgusal bir evren tasvirinin analizi ve disiplinlerarası bir çalışmanın ürünüdür.  Frank Herbert’ın 1965’te yayımlanan Dune romanı, uzak bir gelecekte feodal bir galaktik imparatorlukta geçmektedir. Hikâye, evrenin en değerli ve stratejik maddesi olan “baharat” (melange) kaynağının tek bulunduğu çöl gezegeni Arrakis’in kontrolü etrafında şekillenir. Genç Paul Atreides, ailesinin Arrakis’e vali olarak atanmasıyla birlikte siyasi entrikalar, ihanetler ve çölün acımasız ekolojisiyle yüzleşir. Yerli Fremen halkıyla bütünleşen Paul, Bene Gesserit örgütünün binlerce yıllık gizli genetik programının ürünü “Kwisatz Haderach” olarak mesihvari bir role bürünür. Roman, yüzeydeki macera ve güç mücadelesinin ötesinde ekolojik uyarılar, dinin siyasi manipülasyonu, mesihçi hareketlerin döngüsü ve insan evriminin sınırlarını derinlemesine sorgular. Bilimkurgu edebiyatı yapısal olarak teknolojik ve t...

François Truffaut’nun 1959 yapımı Les Quatre Cents Coups (400 Darbe) filmi ile André Gide’nin 1925 tarihli Les Faux-Monnayeurs (Kalpazanlar) romanının arasında yakaladığım benzerlik, ruh dünyamda yaşadığım en tuhaf ve en kalıcı aydınlanmalardan biri olmaya devam ediyor. Sahte bir dünyanın alegorisiyle örülmüş, gerçeklikle iç içe geçmiş bir roman ile –belki de ondan mülhem– her birimizin gençlik taşkınlıklarından, yalnızlıklarından ve isyanlarından bir parça bulabileceği o siyah-beyaz sinema şaheseri, beni daha lise yıllarımda, okuldan kaçtığım yağmurlu sabahlarda köşe bucak içtiğim sigaralara, yapayalnız ve soğuktan tir tir titreyerek gezdiğim sokaklara geri götürmüştü.  Her iki eser 20. yüzyılın en temel felsefî sorularını edebiyat ve sinema üzerinden ortak bir bakış açısıyla yansıtarak beni kıskıvrak yakalamış, zamanı aşarak geçmişle bugünü birbirine katmış ve adeta şimdi bu satırları yazmaya zorlamıştır. Hem filmde, hem de romandaki genç bireyler, sahte (kalpazan) bir dünyada ot...

 “Gecenin Sonuna Yolculuk” Üzerine Gecenin Sonuna Yolculuk / Voyage au bout de la nuit 1972 yılında Folio Yayınevi Dubuffet'nin "Mur avec passant" adlı tablosunu "Gecenin Sonuna Yolculuk" romanının kapağı olarak kullandı.  Yirminci yüzyıl edebiyatının en keskin hançerlerinden biri, alışılagelmiş edebiyatın o zarif göğsüne bir hançer gibi saplanmıştır… Louis-Ferdinand Céline’in ilk romanı: Gecenin Sonuna Yolculuk'tur bu hançerin adı. Bendeniz bu romanı yalnız bir kere değil, altını çize çize, defalarca okudum. Kütüphanemdeki hayli yıpranmış nüshasının neredeyse her sahifesinde kırmızı kalemle, aceleyle karalanmış notlarıma göz atarım da ara ara, bu eserin bana söylediklerini ve söyleyeceklerini düşünürüm. 1932’de Renaudot Ödülü’nü alır bu eser ve kısa sürede Fransa’yı, ardından da tüm dünyayı ikiye böler. Kimilerine göre modern edebiyatın zirvesi, kimilerine göre ise bir nihilizm girdabından başka bir şey değildir. Le Monde’un “Yüzyılın 100 Kitabı” listesinde...

Bu şarkıyı ve klibi farklı bir algı biçimiyle  dinleyip, izlemem gerektiğini ihtar eden Alp'e minnettarım.  Sanıyorum birlikte bu şarkıyı defalarca dinlemeyip,  klibini de defalarca izlemeseydik bugün bu makale olmazdı. Rammstein'ın  2022'de çıkan  Zeit  albümünde yer alan  Angst şarkısının sözleri ve klibi, mevcut düzene yönelttiği eleştirel bakış açısıyla dünya müzik tarihinde yıllar sonra bile hatırlanacak bir niteliğe sahiptir.  Şarkının ismi olan  Angst , Türkçe'de ekseriyetle endişe veya kaygı olarak kullanılmaktadır. Etimolojik kökeni yüksek Almanca’da  Angust  (darlık / sıkıntı) kelimesi ile ilişkili olan Angst, İngilizce'ye Anxiety olarak geçmiştir.* Søren Kierkegaard  Angst  kavramını, bireyin kendi özgürlüğünü idrak etmesinin bir sonucu olarak varoluşsal bir kaygı şeklinde ele alır. Kierkegaard  Angst ’ın, insanın kendi varoluşsal sorumlulukları ve özgürlüğüyle karşılaşmasından dolayı meydana geldiğini bel...

Kuzey karışalı birkaç yıl oldu da (Rusya - Ukrayna), güneyimiz ezelden karışıktı, yalan mı? Uzun uzun saymaya lüzum yok diye düşünüyorum, bu coğrafya ne yazık ki bu tür kötü gelişmelere daima gebe.  Altı gece önce İsrail'in İran'ı vurmasıyla tırmanan gerginlik, saat saat hiç bir şey kaybetmeden, hatta gittikçe daha da şiddetlenerek sürüyor. Diplomasi trafiği bir yandan, siviller için duyulan kaygı bir yandan, alevden dilleri Mezopotamya'yı saran bir yangın, harlandıkça harlanıyor.  Bendeniz savaşlara hep hayret etmişimdir. Nasıl mı? Elbette savaşlar pek de sıradan şeyler değillerdir ama öldürme güdüsünün had safhaya ulaştığı bu insan elinden çıkma cehennemlerin kaynağı nedir? Savaşları kimler, nasıl icat etmişlerdir?  İnsan, en vahim olaylara çocuksu bir merakla yaklaştığında, o vahim olayların kökenine daha sağlıklı bakabiliyor gibi geliyor bana. Savaşın icadına dair sorduğum sualleri de bu minvalde ele alıyorum. Bu suallerin cevaplarını bir türlü veremesem de, savaşlara...

  Roman Kahramanları dergisinin   2023 / Temmuz – Eylül   t arihli 55. sayısının   191-197. sayfalarında yayınlanmıştır. Henry Wallis, The Death of Chatterton, 1856, tuval üzerine yağlıboya, 62 x 93 cm. (Tate Britain, Londra) İnsanlık tarihi boyunca “ölüm” kavramı, insanlığın; dinî, sosyal, kültürel ve sanatsal faaliyetlerinde belirleyici bir rol oynamış, sosyal bilimler dâhilinde; felsefe, psikoloji, sosyoloji ve sanat tarihi gibi disiplinlerde sıkça irdelenmiştir. Sanat tarihi açısından, insanın yaratıcılık ve soyut idraki ile sıkı sıkıya bir ilişki içinde olan “ölüm” kavramı, estetik bir mesele olarak da birçok çalışmada ortaya konulmuştur. Sanat  ve yaratıcılık kavramları, insanın ölüm ile kurduğu ilişki ekseninde ortaya çıkmış ve sanat için “ölüm” kavramı önemini her daim muhafaza etmiştir. Günümüz dünyasında, özellikle modernite bağlamında, “ölü” ve “ölüm” kavramları tamamen dışlanmakta, ölüler şehir dışına, gündelik yaşam ve gözden uzak yer...